BuwLOG

Bacciarelli i jego czasy

portret mężczyzny w siwej peruce i brązowym fraku, MARCELLO BACCIARELLI ROMANO DO PITTORE. DIRECT. DELLE BELLE ARTI. E FABRICHE / DI STANISLAO AUGUSTO RE DI POLONIA G. DU. LITHUANIA.

Marcello Bacciarelli, Autoportret, 1788-1789, Muzeum Narodowe w Warszawie sygn. MP 313 MNW

20 czerwca 2018 roku uczestniczyłam w sesji naukowej Bacciarelli i jego czasy, zorganizowanej przez Zamek Królewski w Warszawie. Konferencja towarzyszyła trwającej na Zamku wystawie, prezentującej najpiękniejsze portrety pędzla włoskiego twórcy.

mężczyzna czyta, książka, czaszka, kręcone schody

Rembrandt van Rijn, Święty Hieronim w ciemnej pracowni, 1642, Gabinet Rycin BUW Inw.zb.d. 2952

Pretekstem do zorganizowania obu wydarzeń stała się 200. rocznica śmierci Bacciarellego – najbardziej prominentnego artysty na dworze Stanisława Augusta. Włoch został zatrudniony przez Poniatowskiego na początku panowania i przez następne 30 lat tworzył nie tylko portrety władcy i podobizny osób z jego kręgu, ale także odpowiadał za dekorację królewskich siedzib oraz kształcenie kolejnych, rodzimych malarzy. Jako dyrektor królewskich budowli sprawował pieczę nad realizacją artystycznych planów Stanisława Augusta, bardzo często prowadząc w imieniu władcy korespondencję z polskimi i zagranicznymi artystami.

Siedmiu naukowców reprezentujących pięć stołecznych ośrodków przybliżyło ostatnie wyniki swoich badań.

rysunek, siedzący mężczyzna pochylony nad księgą rozłożoną na pulpicie

Jean-Pierre Norblin, Kronikarz, 1774, Gabinet Rycin BUW Inw.G.R. 1449

W czasie całodniowej sesji wysłuchałam m.in. referatów dwóch badaczek reprezentujących Zamek Królewski. Kuratorka wystawy, Dorota Juszczak, przekonująco rozprawiła się z dotychczas funkcjonującymi w literaturze przedmiotu (pseudo)autoportretami Bacciarellego. Badaczka wskazała szereg powielanych od lat błędów chronologicznych i rzeczowych, które wykluczają z dorobku malarza przypisywane mu dotąd jego własne wizerunki. Natomiast dr Angela Sołtys skupiła się na różnorodności ekonomicznych korzyściach, które czerpał Bacciarelli ze współpracy z prymasem Michałem Poniatowskim, bratem Stanisława Augusta.

mężczyzna, broda, czaszka, urna

Joseph Wahl, Studium mężczyzny we wnętrzu, przed 1778, Gabinet Rycin BUW, Inw.zb.d. 20217

Album z pracami graficznymi Josepha Wahla (1754-1798), ucznia Bacciarellego i królewskiego stypendysty, stał się przedmiotem rozważań dr hab. Aleksandry Bernatowicz (Instytut Sztuki PAN). Najbardziej oczekiwałam na ten ostatni referat, gdyż omawiany obiekt znajduje się w kolekcji Gabinetu Rycin BUW. Młody artysta zadedykował ten niewielki wolumin – zresztą nie całkiem bezinteresownie – swojemu królewskiemu mecenasowi. Co więcej, prace Wahla odwołują się do rozwiązań technicznych Jeana-Pierre’a Norblina (1745-1830) i pośrednio Rembrandta – dwóch kolejnych artystów, których akwaforty również są przechowywane w Gabinecie Rycin. Wspomniany album jest tym bardziej interesujący, że stanowi efekt stosunkowo krótkiej przygody Walha z grafiką – właściwie poza tym jednym przypadkiem artysta wypowiadał się w malarstwie.

Warto wspomnieć o wystąpieniu Izabeli Zychowicz, wicedyrektor ds. muzealnych Łazienek Królewskich. Pani Zychowicz zaprezentowała cyfrową rekonstrukcję dekoracji malarskiej Sali Salomona w Pałacu na Wyspie z czasów Stanisława Augusta. Badaczka opowiedziała o możliwości odtworzenia kompozycji i kolorów oraz ich rozmieszczenia w oryginalnej przestrzeni przy wykorzystaniu przedwojennej dokumentacji fotograficznej. Wspomniała także o wybranym przez zespół z Łazienek Królewskich sposobie prezentacji powstałej rekonstrukcji.

Podstawą dzisiejszego Gabinetu Rycin jest zbiór graficzny króla Stanisława Augusta. Sesja, w której uczestniczyłam, stała się okazją do nowego spojrzenia na spuściznę artystyczną Poniatowskiego – nie tylko przez pryzmat władcy-kolekcjonera, ale także jako efekt działalności zaangażowanego przez niego malarza.

* * *

Katalog wystawy: Marcello Bacciarelli. Najpiękniejsze portrety, red. Dorota Juszczak, Warszawa 2018, ND623.B23 J87 2018

Izabela Przepałkowska, Gabinet Rycin

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *