BuwLOG

Książki, które zmieniają świat

Zaraz, zaraz, gdzie to było: dzień Bitej Śmietany… dzień Gumy do Żucia… dzień Kota… dzień Bobra… O, jest! Dzień Książki. I to światowy! 23 kwietnia. Świat docenił książkę i włączył ją do kalendarza (albo też katalogu) artefaktów, których święto należy obchodzić. „Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich obchodzony jest w celu promocji czytelnictwa, edytorstwa i ochrony własności intelektualnej za pomocą praw autorskich. Święto narodziło się w Katalonii, a jego data 23 kwietnia jest symboliczna dla literatury światowej. W ten dzień zmarli wybitni poeci Miguel de Cervantes, William Szekspir oraz Inca Garcilaso de la Vega.”

Dlaczego czytelnictwo wymaga promocji?  Dlaczego po wiekach indeksów ksiąg zakazanych, cenzury i systemów kontroli ludzie, choć potrafią czytać, coraz częściej z własnej woli rezygnują z tego źródła wiedzy, wolności i wyzwolenia, jakim są książki i światy w nich zawarte?

Czy współcześnie Ewie i Adamowi nie zagroziłby już grzech pierworodny, bo niczego nie chcieliby wiedzieć, ani niczego, co wykracza poza portale plotkarskie, nie byliby ciekawi? A może straciliśmy złudzenia dotyczące wszechwiedzy?

Czytanie od wieków było  niebezpieczne – zagrażało reżimom, ustalonemu porządkowi politycznemu i społecznemu; wiedza, na ogół przecież płynąca z lektury, od zawsze oznaczała jakąś formę władzy – niby ciągle o tym pamiętamy, ale mamy skłonność tę zależność redukować do makroskali – wielkiej polityki i wielkich pieniędzy. A tak nie jest – w naszych małych prywatnych kontekstach to ciągle ta sama zależność, nawet jeżeli ta władza ogranicza się do terytoriów naszej wyobraźni, uczuciowości, rozeznania i smaku.

Dla zachęty, co i rusz trafiają do księgarń różne rodzaje antologii, spośród których najczęściej spotykane to wybory książek najlepszych, klasycznych, zakazanych, najpiękniejszych, itp., itd. BUW w swoich zbiorach ma – jak na bibliotekę przystało – kilkanaście takich tytułów: Martin Seymour-Smith, 100 najważniejszych książek świata; Nicholas J. Karolides 100 zakazanych książek : historia cenzury dzieł literatury światowej; Skarbiec umysłowy. Katalog najpotrzebniejszych wyborowych książek ze wszelkich gałęzi wiedzy, wydany przez księgarnię Edwarda Kolińskiego; Benjamin Wiker, Dziesięć książek, które zepsuły świat. Itp. itd. Wydania te obejmują wszechświat i okolice Galaktyki Gutenberga, ale także jednostki mniejsze geograficznie, np. Górny Śląsk (99 książek czyli mały kanon górnośląski, red. Z. Kadłubek, Ł. Staniczkowa). Idąc jeszcze krok dalej, sam gmach BUW jest taką mini antologią. Wystarczy popatrzeć na naszą przepiękną fasadę

Itp. itd. A Japończycy, dochodząc do sedna rzeczy, wynaleźli nawet słowo na te książki, które mamy, a których jeszcze nie zdążyliśmy przeczytać: tsundoku. Ze względu na fakt, że ukryte w naszych zbiorach antologie o książkach, które odegrały w historii jakąś rolę, są w większości autorstwa pisarzy ze świata zachodniego, dla jakiej takiej równowagi  zamieszczamy we wpisie listę książek, którą sporządził Josif Brodski.

Wydłużając listę książek o książkach, w 2018 roku brytyjskie wydawnictwo Pavillon Books wydało tytuł 100 books that changed the world. Co można, ogólnie, o tej liście powiedzieć. Otóż jest tam, bo jakżeby inaczej, Iliada i Odyseja, są pierwsze drukowane wydania Biblii, jest Koran, jest Kapitał Marksa i seria o Harrym Potterze. Wśród książek nowszych jest też kilka takich, których autorom przyznano jakąś nagrodę. Nie ma jednak reguły, że książki nagradzane pojawiają się na listach książek najlepszych, najpiękniejszych, najwybitniejszych. Nierzadko pojawiają się jedynie w spisach książek nagradzanych. Są książki z różnych stron świata, ale nie ze wszystkich kontynentów. W większości napisane przez mężczyzn. Kobiet-autorek jest na tej liście 16 (jeśli wliczyć Szeherezadę, no bo w końcu to ona opowiedziała ten 1000 i jedną opowieść). Autorzy tych zestawień posługują się bardzo różnymi kryteriami, określając tę „wpływowość” na losy świata – dla nas ważne, że książka może zmienić indywidualny los tych, co ją czytają, i nawet jeśli chodzi o jedną osobę, to w chwili, gdy zmienia się jej życie, zmienia się cały świat, którego to życie jest częścią.

Na początku tego roku zaprosiliśmy Was, byście nam powiedzieli, które książki są dla Was ważne, które zmieniły Wasze życie. Dziękujemy za wszystkie odpowiedzi! Oto lista Więcej niż 60 książek, które zmieniły nasze życie, a więc zmieniły świat.

 

  1. Allende, Isabel, Ewa Luna
  2. Baranowski, Tadeusz, Na co dybie w wielorybie czubek nosa Eskimosa
  3. Bator, Joanna, Japoński wachlarz
  4. Benedykt z Nursji (św.), Reguła
  5. Biblia
  6. Borchardt, Olgierd, Znaczy Kapitan
  7. Bułhakow, Michał, Mistrz i Małgorzata
  8. Burgess, Anthony, Mechaniczna pomarańcza
  9. Bronowski, Jacob, Potęga wyobraźni
  10. Carpentier, Alejo, Podróż do źródeł czasu
  11. Carter, David A., Yellow square
  12. Ceram, C. W., Bogowie, groby, uczeni. Tajemnice archeologii
  13. Chmielewska, Iwona, Room in the heart, BIUM
  14. Choromański, Michał, Kotły Beethovenowskie
  15. Cortázar, Julio, Gra w klasy
  16. Defoe, Daniel, Przypadki Robinsona Cruzoe
  17. Dostojewski, Fiodor, Idiota
  18. Ende, Michael, Momo
  19. Ferrante, Ellena, Genialna przyjaciółka, Historia nowego nazwiska, Historia ucieczki, Historia zaginionej dziewczynki
  20. Galsworthy, John, Saga rodu Forsytów
  21. Goldschmidt, Tijs, Wymarzone jezioro Darwina: dramat w Jeziorze Wiktorii
  22. Grignion de Montfort, Ludwik Maria (św.), Traktat o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny
  23. Guigon II, List do brata Gerwazego o życiu kontemplacyjnym
  24. Hamsun, Knut, Głód
  25. Heller, Joseph, Paragraf 22
  26. Herbert, Zbigniew, Barbarzyńca w ogrodzie
  27. Hustvedt, Siri, Świat w płomieniach
  28. Kamiński, Aleksander, Zośka i Parasol
  29. Kapuściński, Ryszard, Podróże z Herodotem
  30. Kosiński, Jerzy, Malowany ptak
  31. Krüger, Maria, Dar rzeki Fly
  32. Lagerkvist, Pär, Karzeł
  33. Leon, Donna, Śmierć w La Fenice (i inne z tej serii)
  34. Leśmian, Bolesław, Przygody Sindbada Żeglarza
  35. Libera, Antoni, Madame
  36. Lindgren, Astrid, Dzieci z Bullerbyn
  37. McDougall, Christopher, Urodzeni biegacze
  38. Milne, A. A., Kubuś Puchatek
  39. Moitessier, Bernard, Długa droga : samotnie między niebem i morzem
  40. Montgomery, Lucy Maud, Ania z Zielonego Wzgórza
  41. Montgomery, Sy, Podróż różowych delfinów
  42. Munthe, Axel, Księga z San Michele
  43. Nałkowska, Zofia, Dzienniki
  44. Nesbit, Edith, Pięcioro dzieci i coś
  45. Newerly, Igor, Wzgórze błękitnego snu
  46. Odojewski, Włodzimierz, Zasypie wszystko, zawieje
  47. Pérez-Reverte, Arturo, Ostatnia bitwa templariusza
  48. Prus, Bolesław, Lalka
  49. Rowling, J. K., Harry Potter – cała seria
  50. Sabaliauskaitė, Kristina, Silva rerum
  51. Sacks, Oliver, Mężczyzna, który pomylił swoją żonę z kapeluszem
  52. Salinger, Jerome D., Buszujący w zbożu
  53. Sienkiewicz, Henryk, Trylogia
  54. Stephens, Michael Gregory, Święta u Coole’ów
  55. Stinissen, Wilfrid, Ukryci w miłości. Podręcznik życia karmelitańskiego
  56. Stone, Irving, Udręka i ekstaza
  57. Tolkien, J. R. R., Władca pierścieni
  58. Travers, Pamela L. Mary Poppins
  59. Wicha, Marcin, Rzeczy, których nie wyrzuciłem
  60. Wojtyszko, Maciej, Bromba i inni
  61. Zafón, Carlos Ruiz, Cień wiatru
  62. Zeh, Juli, Orły i anioły, Leere Herzen
  63. Zych, Paweł, Vargas, Witold, Bestiariusz słowiański. Rzecz o skrzatach, wodnikach i rusałkach
  64. Žižek, Slavoj, Przekleństwo fantazji

Agnieszka Kościelniak-Osiak, Oddział Promocji, Wystaw i Współpracy

Barbara Chmielewska, Oddział Gromadzenia i Uzupełniania Zbiorów

Obrazek wyróżniający: Foto. Jadwiga Antoniak Oddział Rozwoju Zasobów Elektronicznych

 

 

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *