W maju 2026 r. uczestniczyłyśmy w programie mobilności pracowniczej w ramach LLP Erasmus na Uniwersytecie w Bari. Celem wyjazdu było poznanie funkcjonowania włoskiej biblioteki akademickiej, wymiana doświadczeń zawodowych oraz nawiązanie kontaktów z pracownikami uczelni.
Uniwersytet im. Aldo Moro w Bari (Università degli Studi di Bari Aldo Moro) został założony w 1925 roku jako kluczowy ośrodek akademicki w południowych Włoszech, aby dać młodzieży z Apulii dostęp do wyższego wykształcenia bez konieczności wyjeżdżania na północ Włoch. Uczelnia szybko się rozwijała, a jej oferta edukacyjna objęła wiele dziedzin humanistycznych, medycznych i ścisłych. W kolejnych dekadach otwierano nowe wydziały. W 2008 roku do nazwy dodano imię Aldo Moro – wybitnego włoskiego polityka i absolwenta tej uczelni. Dziś to wielki uniwersytet, mający kilkanaście wydziałów, z sześćdziesięcioma tysiącami studentów, zatrudniający ponad trzy tysiące pracowników.
Od pierwszego dnia towarzyszył nam nasz opiekun Giuseppe, który z dużym zaangażowaniem oprowadzał nas po kampusie uniwersyteckim, przedstawiał historię uczelni oraz organizację jej poszczególnych jednostek. Dzięki jego wiedzy i życzliwości mogłyśmy lepiej poznać specyfikę Uniwersytetu Aldo Moro oraz codzienne życie akademickie w Bari.
Najważniejszym elementem programu była wizyta w Bibliotece Uniwersyteckiej, gdzie spędziłyśmy większość czasu. Miałyśmy możliwość zapoznania z organizacją pracy biblioteki, jej strukturą oraz zakresem świadczonych usług. Szczególnie cenne były spotkania z panią dyrektor Biblioteki, która opowiedziała nam o funkcjonowaniu jednostki, kierunkach jej rozwoju oraz wyzwaniach, z jakimi mierzą się współczesne biblioteki akademickie. Rozmowy dotyczyły między innymi organizacji zbiorów, udostępniania materiałów bibliotecznych, wspierania działalności naukowej uczelni oraz dostosowania usług do potrzeb studentów i pracowników naukowych.
Podczas wizyty miałyśmy okazję zobaczyć przestrzenie przeznaczone do pracy indywidualnej i grupowej oraz miejsca wykorzystywane do organizacji wydarzeń i spotkań. Zwróciłyśmy uwagę na pokój dla czytelników z dziećmi (przypominający naszą Buwialnię), gdzie studenci mogą uczyć się i pracować z księgozbiorem. Dzieci w tym czasie mogą bawić się, nie przeszkadzając rodzicom w nauce. Sala jest też wykorzystywana do prowadzenia lekcji dla dzieci. Interesujące było również porównanie włoskiego modelu funkcjonowania biblioteki z rozwiązaniami stosowanymi w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie.
Choć obie instytucje realizują podobne zadania, różnią się sposobem organizacji niektórych procesów i metodami pracy z użytkownikami. W przeciwieństwie do BUW, gdzie stosowana jest Klasyfikacja Biblioteki Kongresu (Library of Congress Classification), w Bibliotece Uniwersytetu Aldo Moro w Bari zbiory są uporządkowane według Klasyfikacji Dziesiętnej Deweya (DDC).
Ciekawostką podczas zwiedzania kampusu była wizyta w kaplicy uniwersyteckiej. Miejsce modlitwy i wyciszenia, sprzyjające refleksji i rozwojowi osobistemu oraz dbaniu o potrzeby duchowe. Kaplica dostępna dla studentów, pracowników oraz całej społeczności akademickiej przypomina, że uniwersytet to nie tylko przestrzeń nauki i badań.
Pobyt w Bari był również okazją do poznania miasta i przepięknej okolicy. Historyczne Bari Vecchia, nadmorska promenada oraz charakterystyczna architektura Apulii sprawiły, że wyjazd miał nie tylko wymiar zawodowy, ale również kulturowy. Odwiedziłyśmy dwa najważniejsze zabytki miasta – Bazylikę św. Mikołaja oraz Katedrę św. Sabina. Bazylika św. Mikołaja to jeden z najważniejszych ośrodków kultu tego świętego na świecie. Jest miejscem licznych pielgrzymek. Szczególną uwagę zwróciłyśmy na Mauzoleum królowej Bony znajdujące się za ołtarzem głównym. Monumentalny grobowiec upamiętnia Bonę Sforzę – królową Polski i wielką księżnę litewską, która po zakończeniu panowania powróciła do rodzinnego Bari.
Wzniesiona w stylu romańskim apulijskim katedra św. Sabina (San Sabino) zachwyca prostotą architektury. Św. Sabin był pierwszym patronem Bari. Obecny budynek został zbudowany pomiędzy XII a XIII wiekiem na fundamentach kościoła i okolicznych budynków z XI wieku, którego podstawą były podwaliny katedry z VI wieku stojącej na miejscu starożytnej świątyni. Wewnątrz można podziwiać między innymi XIII-wieczne freski. Oba obiekty stanowią ważne świadectwo historii i dziedzictwa kulturowego Bari, będąc jednocześnie jednymi z najcenniejszych zabytków Apulii.
Ciekawostką jest Librarca (biblioteka na łodzi) zlokalizowana w Polignano a Mare znajdującym się około 30 kilometrów od Bari. Powstała z drewnianej łodzi należącej do miejscowego rybaka o imieniu Carlino. Na konstrukcji umieszczono napis: „Leggete, respirate, amate” (Czytajcie, oddychajcie, kochajcie). Miejsce funkcjonuje jako punkt, gdzie odwiedzający mogą zostawić własną książkę i zabrać inną w zamian. Drugi napis – „Prendi un libro, lascia un libro” (Weź książkę, zostaw książkę) – w pełni wyjaśnia jej ideę, czyli klasyczny bookcrossing.
Poznawanie lokalnych tradycji i codziennego życia mieszkańców pozwoliło lepiej zrozumieć środowisko, w którym funkcjonuje Uniwersytet Aldo Moro.
Udział w programie Erasmus był niezwykle wartościowym doświadczeniem. Zdobyta wiedza, możliwość poznania nowych perspektyw, rozmowy o wyzwaniach stojących przed współczesnymi bibliotekami akademickimi oraz możliwość obserwowania pracy zagranicznej instytucji z pewnością będą cennym źródłem inspiracji w naszej codziennej pracy.
Marta Borkowska oraz Joanna Podsadni, Oddział Wydawnictw Ciągłych