Dr Ewa Hauptman-Fischer z Gabinetu Zbiorów Muzycznych BUW została wybrana wiceprezydentem IAML – International Association of Music Libraries Archives and Documentation Centrers. Jej kadencja rozpocznie się podczas kongresu IAML w Salonikach w lipcu bieżącego roku.
W świecie muzyki ogromną rolę odgrywają nie tylko wykonawcy, kompozytorzy i badacze, lecz także instytucje chroniące pamięć muzyczną: biblioteki, archiwa i ośrodki dokumentacji. Najważniejszą organizacją łączącą te środowiska jest IAML/AIBM – International Association of Music Libraries, Archives and Documentation Centres (Association Internationale des Bibliothèques, Archives et Centres de Documentation Musicaux). Powstała w 1951 r. organizacja stworzyła globalną przestrzeń współpracy dla instytucji i specjalistów zajmujących się gromadzeniem, opracowaniem, ochroną i udostępnianiem dziedzictwa muzycznego.
Misją IAML jest wspieranie bibliotek muzycznych wszystkich typów: narodowych, akademickich, publicznych, radiowych, orkiestrowych czy specjalistycznych archiwów. Stowarzyszenie promuje międzynarodowe standardy opisu zbiorów, wymianę wiedzy oraz współpracę ponad granicami. Dzięki niej informacje o rękopisach, drukach muzycznych, nagraniach i kolekcjach kompozytorskich nie pozostają zamknięte w instytucjach, lecz stają się częścią światowego obiegu naukowego.
Szczególne znaczenie mają kongresy IAML organizowane każdego roku w innym mieście świata. To nie tylko konferencje naukowe, ale prawdziwe międzynarodowe forum bibliotekarstwa muzycznego: miejsce prezentacji odkryć źródłowych, nowych technologii, projektów digitalizacyjnych oraz debat nad przyszłością dostępu do kultury muzycznej. Polska trzykrotnie była gospodarzem tych prestiżowych spotkań: dwukrotnie w Warszawie (1966 i 2005 r.) oraz w Krakowie (2019 r.). Każde z tych wydarzeń było potwierdzeniem znaczącej pozycji polskiego środowiska w strukturach IAML. Pracownicy Gabinetu Zbiorów Muzycznych biorą aktywny udział w tych kongresach, prezentując referaty dotyczące zarówno zbiorów dawnych, jak i Archiwum Kompozytorów Polskich, a także dzieląc się wiedzą i doświadczeniem w zakresie funkcjonowania oraz organizacji bibliotek i archiwów muzycznych.
Kontakty Polski z IAML zostały nawiązane bardzo wcześnie, a Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie była ich pionierem. Dr Adam Mrygoń, w latach 1971-2000 kierownik Oddziału (później Gabinetu) Zbiorów Muzycznych BUW, w 1955 r. jako pierwszy w Polsce rozpoczął współpracę z IAML włączając się w prace RISM (Répertoire International des Sources Musicales), jednego z najważniejszych światowych projektów dokumentujących historyczne źródła muzyczne. Polskie opisy dawnych druków i rękopisów zaczęły dzięki temu trafiać do międzynarodowego systemu informacji naukowej.
Powstanie w 1964 r. Sekcji Bibliotek Muzycznych Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich było silnie związane z ideą uczestnictwa w światowym ruchu bibliotek muzycznych. Po warszawskiej konferencji IAML w 1966 r. kontakty międzynarodowe stały się jednym z najważniejszych obszarów działalności polskiego środowiska. W 1972 r., podczas kongresu IAML w Bolonii, powstała Polska Grupa Narodowa IAML. Od tego momentu polscy bibliotekarze muzyczni uzyskali trwałą reprezentację w strukturach organizacji, a BUW reprezentowali w Zarządzie Piotr Maculewicz, Ewa Hauptman-Fischer i Aleksandra Grochólska.
W kolejnych dekadach przedstawiciele Polski aktywnie współtworzyli międzynarodowe projekty. Maria Prokopowicz, Kornel Michałowski, Karol Musioł i ich następcy działali w komisjach zajmujących się dokumentacją źródeł, bibliografią muzyczną, fonotekami i bibliotekami uczelni muzycznych. Szczególne znaczenie miały prace związane z RISM, RILM (Répertoire International de Littérature Musicale) i RIPM (Répertoire International de la Presse Musicale), dzięki którym polskie źródła muzyczne i piśmiennictwo zostały szerzej włączone w światowe badania.
Jedną z najważniejszych postaci polskiego zaangażowania w IAML jest Stanisław Hrabia – bibliotekarz muzyczny, badacz i wieloletni pracownik Biblioteki Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jego działalność ilustruje przejście polskiego środowiska od uczestnictwa do realnego współdecydowania o kierunkach rozwoju organizacji. Był on m.in. wiceprzewodniczącym, a następnie przewodniczącym Sekcji Bibliotek Naukowych IAML, działał w obszarze prawa autorskiego, a od 2010 r. pełnił funkcję jednego z wiceprezydentów IAML i przewodniczącego Komitetu Programowego. Jego autorytet miał szczególne znaczenie dla wzmacniania obecności Europy Środkowo-Wschodniej w międzynarodowym środowisku bibliotek muzycznych. Zwieńczeniem jego aktywności był wybór w 2017 r. (kadencja do 2021) na prezydenta IAML, jedynego dotąd Polaka w tej zaszczytnej roli.
Do kolejnego pokolenia polskich specjalistów aktywnych w strukturach międzynarodowych należy dr Ewa Hauptman-Fischer z Gabinetu Zbiorów Muzycznych Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie. Łączy ona kompetencje bibliotekarza muzycznego i badacza źródeł muzycznych, zajmując się przede wszystkim historycznymi kolekcjami muzykaliów z XVII i XVIII w. Jest zaangażowana w prace RISM, gdzie reprezentuje polskie doświadczenia w zakresie dokumentacji dawnych źródeł muzycznych; w 2014 r. została wybrana do Komitetu Koordynacyjnego RISM (w kadencji 2023-2028 funkcję przewodniczącej tego komitetu pełni dr Sonia Rzepka z BUW). Od 2021 r. Ewa Hauptman-Fischer działa jako członek zarządu i sekretarz Sekcji Bibliotek Naukowych IAML. Tym samym kontynuuje długą tradycję udziału BUW w najważniejszych międzynarodowych projektach muzyczno-bibliograficznych. Świadectwem uznania dla jej zasług, kompetencji i zaangażowania jest wybór na stanowisko wiceprezydenta IAML w czerwcu 2026 r. Prezydentem została Janneka Guise z University of Toronto.
Ponad siedemdziesięcioletnia historia IAML pokazuje, że biblioteki muzyczne są czymś więcej niż miejscem przechowywania nut i książek. Tworzą światową sieć wiedzy o muzyce, bez której niemożliwe byłyby współczesne badania nad kulturą muzyczną. Udział Polski w tej sieci – od pierwszych prac RISM, przez utworzenie Polskiej Grupy Narodowej, aż po funkcje kierownicze pełnione przez polskich specjalistów – należy do ważnych przykładów obecności polskiej humanistyki muzycznej w międzynarodowym obiegu.
Piotr Maculewicz, Gabinet Zbiorów Muzycznych BUW
Najserdeczniejsze gratulacje od Biblioteki Austriackiej w BUW!!!
Ja także bardzo serdecznie gratuluję Ewie tak zaszczytnej funkcji!!! Jej umiejętności i zaangażowanie zawodowe oraz cudowny, przyjazny uśmiech podziwiałam od dawna. A Piotra nadal nieustająco podziwiam, że tak pięknie potrafi pisać o swoich koleżankach z GZM!