BuwLOG

Warszawskie targi mody 1913

Przy ul. Karowej 18, na skarpie za dzisiejszym hotelem Bristol, w latach 1897-1939 mieścił się okrągły budynek nazywany Panoramą. Wzniesiono go na potrzeby wystawiania monumentalnych obrazów, dających wrażenie trójwymiarowości i uczestnictwa w zdarzeniu (Golgota Jana Styki, Bitwa nad Berezyną Wojciecha Kossaka i Juliana Fałata, Napoleon pod piramidami Wojciecha Kossaka, Bitwa pod Sybinem Jana Styki). Działały tu teatry rewiowe, kino, a nawet tor wrotkarski (1910-1913). Organizatorzy najwyraźniej dbali o kontakt z dziennikarzami, gdyż wydarzenia w Panoramie były szeroko relacjonowane w prasie. Panorama miała być maszynką do zarabiania pieniędzy.

rysunek damskich stóp i butów
Modne pończochy, obuwie i klamry do trzewików, źródło: Nasz Dom : tygodnik mód i powieści : pismo illustrowane, poświęcone sprawom kobiecym. R. 53, 1913, sygn. BUW: 07933.

O zorganizowanych we wrześniu 1913 r. targach „Królestwo mody” pisano w czasopismach zarówno przed wydarzeniem jak i po nim.

rysunek bielizny niemowlęcej podpisany: powłoczka na poduszkę do noszenia dziecka, sukienka ranna z dzierganiem, sukienka nocna, koszulka, kaftaniczek, sukieneczka spodnia, kapa do wózka, kaftanik i kapotka do wyjścia, staniczek dla dziecka, majteczki pierwsze zamiast pieluszki, sukieneczka ze staniczkiem, peleryna z kapturkiem, sukieneczka do chrztu, śliniczki, chusteczka trójkątna dla dziecka, czepeczek muślinowy, majteczki barchanowe
Garnitur bielizny niemowlęcej, źródło: Nasz Dom : tygodnik mód i powieści : pismo illustrowane, poświęcone sprawom kobiecym. R. 53, 1913, sygn. BUW: 07933.

Przechowywany w Gabinecie Dokumentów Życia Społecznego Co moda każe? : jednodniówka wystawy „Królestwo mody”, wrzesień 1913 jest jednym z kilku wydawnictw opublikowanych w trakcie trwania targów. Zawiera głównie reklamy wystawców. Jest kopalnią wiedzy na temat życia w Warszawie w 1913 r. a jednocześnie zbiorem ciekawych słów i wyrażeń.

kobieta siedzi przed lustrem, czarno-białe zdjęcie
Detal z okładki „Co moda każe? : jednodniówka wystawy „Królestwo mody”, wrzesień 1913″ (sygn. GDŻS: J-215).

Stronę tytułową zdobi zdjęcie modelki w wieczorowej kreacji podziwiającej się w lustrze. Jakże różni się od współczesnego nam kanonu urody. 

Na dalszych stronach niejaki S.Ż. streszcza historię wpływów zagranicznych na „strój polski” (w programie były pokazy ubiorów historycznych i ludowych) i chwali współczesną modę uwydatniającą kształty ciała:

(…) bo kobieta, jako najcudniejszy twór niebios, zasługuje na to, aby ją podziwiano w całej okazałości… Zwłaszcza – kobieta Polka (…)

dwa pawie pióra wetknięte w złotą koronę
Plakat reklamujący Wystawę „Królestwo mody” autorstwa Henryka Nowodworskiego (1875 -1930), litografia wykonana w zakładzie Jana Cotty w Warszawie (nr akc. GDŻS: 0-00/103).

I ta polskość jest wielokrotnie podkreślana jako zaleta kupców i towarów przez nich oferowanych.

Jeżeli jednak wierzyć spostrzeżeniom turystów, nie mamy prawa zaliczać się do grup, nadużywających konsumcji(!) mydła. (…) znana polska firma Fryderyk Puls wysyła swe wyroby do krajów, słynących z czystości (..) Skoro ich zatym zadawala (…)
znana i uwielbiana w całej Warszawie gwiazda sceniczna – w sprawach doboru kosmetyków słaba i omylną kobieta – polega na radach Fryderyka Pulsa.

rysunek aparatu i tekst: w domu, w podróży, na wycieczkach najlepszym towarzyszem jest aparat fotograficzny, pozwala utrwalać najlepsze chwile naszego życia, rozwija artystyczne zdolności i zbliża nas do natury, aparaty od rb. 2 i pół do rb. 200 więcej poleca polska firma: Warszawski skład przyborów fotograficznych Ernest Neumann, Mazowiecka 6, tel 54-96, cenniki i objaśnienia na żądanie, nauka bezpłatnie
Reklama warszawskiego sklepu fotograficznego na ulicy Mazowieckiej 6, źródło: Co moda każe? : jednodniówka wystawy „Królestwo mody”, wrzesień 1913, sygn. GDŻS: J-215.

Interesujące, w jaki sposób wystawcy próbowali przyciągnąć klientów.

W domu, w podróży, na wycieczkach najlepszym towarzyszem jest aparat fotograficzny. Pozwala utrwalać najlepsze chwile naszego życia, rozwija artystyczne zdolności i zbliża nas do natury. Aparaty od rb. 2 i pół do rb. 200 i wyżej poleca polska firma: Warszawski skład przyborów fotograficznych Ernest Neumann, Warszawa Mazowiecka 6. Cenniki i objaśnienia na żądanie. Nauka bezpłatnie.

rysunki czajnika i garnka oraz tekst: aluminiowe naczynia kuchenne używane w Bufecie angielskim na wystawie "Królestwo mody" wyrobione w jedynej krajowej fabryce "Olkusz" pochodzą ze składu fabrycznego J. Domańskiego i B. Meduskiego, Warszawa, ulica Ś-to Krzyzka 18, telefon 275-69
Dwie reklamy garnków z Olkusza, źródło: Co moda każe? : jednodniówka wystawy „Królestwo mody”, wrzesień 1913, sygn. GDŻS: J-215 oraz Przewodnik po wystawie „Królestwo mody”, Warszawa, wrzesień 1913, sygn. BUW: 4g.15.6.524.

Domański i Meduski ze Świętokrzyskiej polecają garnki z Olkusza.

rysunek puszki i tekst: Blaskowiec wosk płynny, niezastąpiona zaprawa do posadzek, podłóg malowanych, linoleum, do odświeżania mebli, itp., wydaje przyjemny zapach leśny, schnie prędko dając niezrównany połysk, sprzedaż wszędzie, uwaga, nacierać jak najcieńszą warstwą
Reklama pasty do podłóg Blaskowiec, źródło: Kurier Litewski, 1913, sygn. BUW: 06028.

Pasta do podłóg, mebli i butów Blaskowiec – wynalazek „naszego rodaka” z Brunszwiku, polecana jest jako alternatywa dla oferty zagranicznej i na dodatek nie niszczy dłoni. Obecność tej reklamy świadczy o tym, że wśród klientek były nie tylko damy. Jest też kusząca oferta rękawiczek wygładzających ręce…

Na wystawie pokazały się 73 firmy: producenci i dystrybutorzy ubrań, kosmetyków, elementów wystroju wnętrz („frendzle„(!) i „pendzle„(!)), zakład fryzjerski i kosmetyczny, ale też gazownia, pralnia, drukarnia oraz skład bananów (jamajskich), browar (Drozdowski) i rozlewnia lemoniady sitro. Publiczność wabiły wieczorne występy muzyczne i taneczne.

rysunek czterech dziewczynek i czterech chłopców
Moda dziecięca, źródło: Nasz Dom : tygodnik mód i powieści : pismo illustrowane, poświęcone sprawom kobiecym. R. 53, 1913, sygn. BUW: 07933.

Nie sposób nie wspomnieć o bogatym słowniku bławatnym jaki wyłania się z treści ogłoszeń: 

Rysunek pięciu mężczyzn podpisanych kolejno: ubranie marynarkowe, ubranie żakietowe, paltetot jesienny, smoking, frak.
Stroje męskie, źródło: Nasz Dom : tygodnik mód i powieści : pismo illustrowane, poświęcone sprawom kobiecym. R. 53, 1913, sygn. BUW: 07933.

To, jak zmieniają się reklamy, odzwierciedla zmiany języka, kultury, wrażliwości. Czytajmy stare ogłoszenia!

Zadowolimy każdego, kto nie chce grymasić, lecz z prawdziwą znajomością rzeczy do nas się uda.

Robota wykwintna ceny realne.

Ceny jaknajmożliwiej przystępne.

Tanio, bo na Pradze.

Im więcej sprzedajemy, tem więcej robimy dobra!

Matylda Filas, Gabinet Dokumentów Życia Społecznego

  • Pisownia niektórych wyrazów zaczerpnięta ze źródła, może różnić się od współczesnej, może też wynikać z pomyłek w druku.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *