Warszawa w dobie zmian klimatu
Zmiana klimatu to jedno z najpoważniejszych wyzwań współczesności – dotyka każdego aspektu naszego życia, od globalnych procesów środowiskowych po codzienne funkcjonowanie w przestrzeni miejskiej. Coraz cieplejsze lata i łagodne, ale wciąż wymagające sezonu grzewczego zimy sprawiają, że miasta muszą jednocześnie radzić sobie z potrzebą chłodzenia w upały i efektywnego ogrzewania zimą. To właśnie w dużych miastach najpełniej widać, jak zmiana klimatu przekłada się na codzienne życie mieszkańców.
W grudniowym odcinku cyklu ReInterpretacje przyglądamy się trzem publikacjom związanym z tym tematem. Trzy publikacje, trzy perspektywy – naukowa, urbanistyczna i społeczna – pokazują, jak złożony i wielowymiarowy jest problem zmian klimatu. Wspólnym mianownikiem jest Warszawa – miejsce, w którym idee zrównoważonego rozwoju, zielonego planowania i gospodarki cyrkularnej spotykają się z codziennym życiem mieszkańców.
Wybrane publikacje stanowią przykład jak otwarta nauka wspiera walkę ze zmianami klimatu (#OpenforClimateJustice). Zapraszamy do lektury i refleksji nad tym, jak wiedza, przestrzeń i codzienne praktyki mogą wspólnie tworzyć bardziej odporną i przyjazną środowisku przyszłość.
Jak uczyć o klimacie?
Podręcznik Klimatyczne ABC to efekt współpracy naukowców z różnych ośrodków akademickich w Polsce – inicjatywy „UW dla Klimatu”. Autorzy w przystępny sposób przedstawiają naukowe podstawy zjawiska globalnego ocieplenia, jego przyczyny, konsekwencje i możliwe działania zapobiegawcze. Książka ma charakter interdyscyplinarny – łączy wiedzę z fizyki, chemii, biologii, ekologii, ekonomii, psychologii i inżynierii, a jej adresatami są studenci, nauczyciele i wszyscy zainteresowani rzetelną edukacją klimatyczną. Publikacja towarzyszy internetowemu kursowi o tym samym tytule, oferowanemu przez Uniwersytet Warszawski. To doskonały punkt wyjścia do zrozumienia, jak nauka może wspierać społeczne działania na rzecz ochrony klimatu.
Bohdanowicz, Z., Budziszewska, M., Gajda, P., Giergiczny, M., Jędrak, J., Kardaś, A., Kotowski, W., Łopaciuk-Gonczaryk, B., Malinowski, S., Mikulski, A., Pietrzak, B., Rajewski, A., Wójcik, A., Witajewski-Baltvilks, J., Żylicz, T., & Świderska, A. (2021). Klimatyczne ABC. Interdyscyplinarne podstawy współczesnej wiedzy o zmianie klimatu (Z. Bohdanowicz, A. Kardaś, Z. Bohdanowicz, & M. Budziszewska, Eds.; Vol. 1) [Monograph]. Uniwersytet Warszawski. https://doi.org/10.31338/UW.9788323547303
📚 Link do dokumentu [Wyd. 1; 2021] Link do dokumentu [Wyd. 2; 2023]
Publikacja dostępna na licencji: CC-BY.
Warszawa wobec upałów
Warszawa, jak wiele współczesnych metropolii, coraz częściej zmaga się z falami upałów i lokalnymi „wyspami ciepła”. W swojej rozprawie Katarzyna Dziemianowicz analizuje, jak sposób zagospodarowania przestrzeni wpływa na temperaturę w mieście.
Autorka, badając 49 warszawskich obszarów o funkcji mieszkaniowej, wskazuje, że kluczowe znaczenie dla poprawy lokalnego klimatu mają zrównoważone rozwiązania urbanistyczne: ograniczenie gęstości zabudowy, zwiększenie powierzchni zieleni i wprowadzanie gęstych zadrzewień. Jej rekomendacje mogą stanowić cenne wsparcie przy tworzeniu miejskich planów zagospodarowania przestrzennego i strategii adaptacji do zmian klimatu.
Dziemianowicz, K. (2024). Wpływ zagospodarowania przestrzennego na temperaturę w mieście: analiza na przykładzie Warszawy [DoctoralThesis]. https://repozytorium.uw.edu.pl//handle/item/160565
📚 Link do rozprawy
Korzystanie z tego materiału możliwe jest zgodnie z właściwymi przepisami o dozwolonym użytku.
Drugi obieg, gospodarka cyrkularna
Czy zakupy w lumpeksach mogą być elementem miejskiej transformacji ekologicznej?
Barbara A. Chmura w swoim artykule analizuje warszawskie praktyki i polityki cyrkularne – czyli takie, które promują ponowne wykorzystanie zasobów, ograniczanie odpadów i rozwój gospodarki obiegu zamkniętego. Badania pokazują, że choć pojęcie gospodarki cyrkularnej nie jest jeszcze powszechnie znane, mieszkańcy – zwłaszcza młodzi warszawiacy – spontanicznie wprowadzają jej zasady w życie: kupują rzeczy z drugiej ręki, naprawiają, wymieniają i angażują się w inicjatywy proekologiczne.
Chmura, B. A. (2024). Lumpeks to jest mój drugi dom. Cyrkularność w warszawskich politykach, praktykach i przestrzeniach (Issue 4(98)) [JournalArticle]. https://doi.org/10.7366/1509499549804
📚 Link do artykułu
Publikacja dostępna na licencji: CC-BY-NC-ND.
Karolina Minch, Oddział Wspierania Nauki, Pełnomocniczka Dyrektora BUW ds. otwartej nauki
Redakcja Repozytorium Instytucjonalnego UW