Tradycyjnie, pod koniec stycznia, organizowana jest konferencja z cyklu „Studenci zagraniczni w Polsce”. W tym roku gospodarzem tego wyjątkowego wydarzenia był Uniwersytet Jagielloński w Krakowie. Była to już 19. edycja konferencji, która odbyła się w dniach 29-30 stycznia 2026 r. w ramach programu Study in Poland, prowadzonego wspólnie przez Konferencję Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP) i Fundację Edukacyjną Perspektywy. Tegoroczne wydarzenie zgromadziło na miejscu w Krakowie oraz online ponad 450 uczestników ze 100 instytucji. To środowiskowe wydarzenie jest okazją do omówienia najbardziej aktualnych problemów związanych z umiędzynarodowieniem polskiego szkolnictwa wyższego, przyjrzenia się wyzwaniom, problemom oraz nakreślenia kierunków działań na przyszłość. Dyskusje toczą się w szerokich kręgach akademickich, ale także politycznych (konferencję otwierało wystąpienie prof. Andrzeja Szeptyckiego, podsekretarza stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego), dyplomatycznych (obecni byli ambasadorzy i przedstawiciele ambasad Turcji, Wietnamu, Uzbekistanu, Ukrainy) oraz instytucji wspierających umiędzynarodowienie polskiego sektora szkolnictwa wyższego (m.in. Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej).
W roku akademickim 2024/2025 liczba zagranicznych studentów w Polsce osiągnęła 108 tys. (dla porównania, w 2005 r., kiedy rozpoczynał się program „Study in Poland” w Polsce studiowało 8 tys. cudzoziemców). Obecnie osiągnięta została średnia europejska współczynnika internacjonalizacji, która wynosi 8,5%. Te pozytywne wskaźniki nie powinny jednak usypiać czujności, ponieważ następuje jednoczesny spadek liczby studentów zagranicznych rozpoczynających studia w Polsce (w roku 2022/2023 było to 38 tys., a w 2024/2025 już 6 tys. mniej). Jest to w znacznym stopniu skutek modyfikacji i zaostrzenia polityki oraz wymogów wizowych.
Zewnętrzne uwarunkowania, niestabilne czasy, problemy demograficzne to obecnie główne wyzwania w pozyskiwaniu studentów z innych krajów. „Internacjonalizacja w cieniu dronów” – tytuł sesji rozpoczynającej konferencję jasno wskazuje na zagrożenia oraz podkreśla, że bezpieczeństwo jest ważnym czynnikiem w niepewnych czasach. To sugeruje też, że konieczna jest zmiana strategii – od podejścia ilościowego w pozyskiwaniu zagranicznych studentów na rzecz jakości. Jakości nie tylko w rozumieniu rekrutowania najlepszych studentów i doktorantów, ale także inwestowania w te ośrodki, które będą w stanie konkurować z uczelniami zagranicznymi. Jakość niezbędna jest również do budowania międzynarodowych zespołów, w czym swój udział mogą mieć także zagraniczni studenci i doktoranci. Wysoki poziom polskiej nauki opiera się także na finansowaniu, dlatego wśród rozważań pojawiła się kwestia pozyskiwania europejskich funduszy na badania i rozwój, co z kolei przekłada się na zwiększenie zainteresowania zagranicznych badaczy pracą na polskich uczelniach.
Wielokrotnie podkreślano, że przystąpienie do sojuszy uniwersytetów europejskich diametralnie zmieniło polską naukę, zwiększyło mobilność kadry naukowej i studentów, wpłynęło na profesjonalizację kadry. Jednak w tegorocznej edycji konferencji szczególną uwagę poświęcono studentom polonijnym i ich roli w strategiach rekrutacyjnych uczelni. Wobec niekorzystnych trendów demograficznych, to właśnie studenci pochodzenia polskiego mogą mieć istotne znaczenie stabilizujące i wnieść znaczący wkład w utrzymanie oraz rozwój polskich uczelni. W tym celu konieczne jest wypracowanie metod skuteczniejszego docierania do młodych osób o polskich korzeniach, zachęcanie ich do wyboru studiów w Polsce. Potrzebna jest zarówno strategia na poziomie krajowym, ale także działania uczelni i promowanie obecnych studentów oraz absolwentów polonijnych na ambasadorów polskich uczelni. Wśród różnorodnych działań podejmowanych w celu pozyskiwania studentów polonijnych istotną rolę odgrywa Program im. gen. Władysława Andersa (realizowany od 2018 r., skierowany jest do osób z Kartą Polaka).
Umiędzynarodowienie szkolnictwa wyższego znacznie wykracza poza mury uczelni. Obecność zagranicznych studentów i pracowników niesie wiele korzyści ekonomicznych – generuje wpływy zarówno dla uczelni (czesne), ale i dla gospodarki (podatki, konsumpcja). Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach opracował raport pt. „Studenci zagraniczni w Polsce w kontekście nowych regulacji. Skala, trendy i znaczenie gospodarcze”, w którym podjęta została próba oszacowania wpływu studentów zagranicznych na gospodarkę i koniunkturę lokalną. Skutki ekonomiczne ujęto zarówno pod kątem korzyści, jak i strat wynikających ze spadku ich liczby na polskich uczelniach. Najważniejszy wniosek: „Studenci zagraniczni nie są kosztem dla systemu – są katalizatorem gospodarczym”.
Jak zatem zachęcać studentów z zagranicy do studiowania w Polsce? Z pewnością renoma ośrodka ma decydujące znaczenie, ale dobrze też opracować strategię internalizacji. Paneliści wskazywali na różnorodne rozwiązania, m.in. wykorzystanie ambasad jako punktów promujących studia w Polsce i ułatwiających docieranie do potencjalnych studentów w różnych krajach. Ciekawą opinię wygłosiła studentka prawa pochodząca z Meksyku, która bardzo biegłą polszczyzną stwierdziła, że studenci zagraniczni powinni studiować po polsku, uczyć się naszego rodzimego języka, co przyczyni się do silniejszego związania się takiej osoby z Polską i jej kulturą. Warto w tym momencie wspomnieć, że tak przecież było w przeszłości, kiedy od lat pięćdziesiątych XX w. do Polski przyjeżdżali na studia studenci z różnych rejonów świata (kraje socjalistyczne, rozwijające się) i rozpoczynali swoje studia od nauki języka polskiego. Na tegorocznej konferencji szczególnie wspominani byli studenci z Wietnamu, którzy po studiach z Polsce zajmowali kluczowe stanowiska polityczne, pełnili istotne funkcje w gospodarce swojego kraju. „Ba Lan” po wietnamsku znaczy „Polska” – wiersza „Polsko, siostro moja” Tố Hữu dzieci wietnamskie wciąż uczą się na pamięć.
Konferencja, jak co roku, była okazją do zdobycia dużej dawki wiedzy o tym, co dzieje się w zakresie umiędzynarodowienia polskich uczelni oraz okazją do zdobycia inspiracji do dalszych działań.
Lilianna Nalewajska, Oddział Usług Informacyjnych i Szkoleń