Stosunkowo nowy oddział Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie funkcjonuje od 1 października 2024 r. Skromnie (jeśli chodzi o skład osobowy), ale z rozmachem (jeśli chodzi o plany i ambicje). Bez bębnów i fanfar, za to z wyraźnym celem – wspierać naukowców Uniwersytetu Warszawskiego w ich codziennej pracy badawczej. Mowa o Oddziale Wspierania Nauki, czyli OWN.
Pomysł powołania w BUW oddziału, który skoncentruje się na wspieraniu badaczy i pogłębianiu wątków dotyczących komunikacji naukowej nie był nowy. Trzy lata wcześniej w Oddziale Usług Informacyjnych i Szkoleń wyodrębniono Zespół ds. wspierania nauki, który specjalizował się w zagadnieniach publikowania naukowego, bibliometrii, otwartej nauki, a także zarządzał ówczesnym Repozytorium UW. Jednocześnie w latach 2021-23 BUW była liderem pakietu prac Mainstreaming Open Science w projekcie TRAIN4EU+, w którym wraz z bibliotekarzami reprezentującymi uczelnie Sojuszu 4EU+ wypracowaliśmy rekomendacje na temat włączania otwartej nauki do głównego nurtu działań na naszych uniwersytetach. W projekcie TRAIN4EU+ analizowaliśmy m.in. czy i jak biblioteki akademickie mogą stawać się centrami wsparcia dla badaczy w obszarze otwierania nauki i komunikowania swoich osiągnięć. Obserwacja dobrych praktyk stosowanych na europejskich uniwersytetach utwierdziła nas w przekonaniu o słuszności idei powołania w BUW takiego oddziału. Ponadto pracownicy Zespołu wraz z Pełnomocniczką Dyrektora BUW ds. otwartej nauki brali udział w projekcie Inicjatywa Doskonałości Uczelnia Badawcza. Celem działania V.3.3 było wypracowanie tekstu Polityki otwartej nauki UW i stworzenie nowego Repozytorium Instytucjonalnego UW gromadzącego i upowszechniającego dorobek pracowników, doktorantów i studentów Uniwersytetu. Nabyte w obu projektach kompetencje i doświadczenia oraz wypracowane analizy i rekomendacje wyznaczyły kolejne etapy rozwoju BUW oraz określiły tak szeroki zakres zadań, że wyodrębnienie nowego oddziału stało się koniecznością.
Nauka otwarta, czyli wespół w zespół
Własne publikacje, cudze dane badawcze, otwarte repozytoria, punktowane czasopisma, złoto, platyna, diamenty, zielona droga – brzmi znajomo, a może wręcz przeciwnie? W gąszczu zasad, platform, licencji i modeli publikowania naukowego niełatwo się odnaleźć.
Tu do akcji wkraczamy my, czyli zespół OWN:
- wskazujemy, co można udostępnić, jak, gdzie i dlaczego warto,
- doradzamy w wyborze odpowiednich platform i narzędzi do publikacji open access,
- pomagamy zrozumieć, jak nie dać się złapać w pułapki niejasnych licencji,
- wspieramy w przygotowywaniu planów zarządzania danymi badawczymi (tak, to też otwarta nauka!),
- tłumaczymy jak udostępniać rezultaty badań zgodnie z Polityką otwartej nauki UW (PON). Bo promocja i wdrażanie PON, wypracowanej w ramach Działania IDUB UW V.3.3. to też nasze zadanie.
Innymi słowy, w OWN staramy się, żeby otwartość nauki nie była ruletką. Bo nauka najlepiej rozwija się wtedy, gdy wiedza krąży swobodnie i jest do niej otwarty dostęp.
Widzialność, wpływ, ewaluacja
Oprócz otwierania, OWN również… mierzy. Przygotowujemy raporty bibliometryczne dla badaczy. Pomagamy w procedurach awansowych, ewaluacji jednostek i analizie dorobku. Analizujemy cytowania, wspieramy w strategiach publikacyjnych, doradzamy, co warto mierzyć, a czego lepiej nie przeliczać na punkty. Pomagamy również zrozumieć meandry ewaluacji nauki – od krajowego systemu po analizę dorobku i szkolenia z obszaru oceny działalności naukowej. Nasze raporty ułatwiają podsumowanie dotychczasowego dorobku, ale także planowanie kolejnych działań, które wzmacniają jego oddziaływanie w środowisku naukowym.
Repozytorium Instytucjonalne
Ważną część działalności oddziału stanowi zarządzanie Repozytorium Instytucjonalnym UW (ReIn UW) – centralnym archiwum dorobku naukowego uczelni. Do naszych zadań jako redaktorów należy:
- dbanie o poprawność metadanych i plików,
- wykonywanie korekt i porządkowanie danych,
- zapewnianie odpowiedniej opieki nad oprogramowaniem repozytoryjnym, m.in. planowanie aktualizacji oraz śledzenie i testowanie nowych rozwiązań.
Znamy odpowiedzi na następujące pytania: jakie są wymagania grantodawców? Czy umowa z wydawcą pozwala na udostępnienie tekstu? Jak zapewnić zgodność publikacji z polityką otwartości? Chętnie dzielimy się wiedzą, bo dobre repozytorium to nie tylko folder na PDF-y, ale świadomy wybór i nowoczesna strategia komunikacji naukowej, dzięki którym prace badaczy UW są widoczne, dostępne i bezpiecznie archiwizowane.
Przy okazji zachęcamy do lektury naszego blogowego cyklu ReInterpretacje – otwarte publikacje, w którym od kwietnia 2025 r. promujemy dorobek UW dostępny w Repozytorium.
Kto za tym stoi?
Zespół OWN to siedem osób: Maja Bogajczyk, Anna Książczak-Gronowska (kierowniczka OWN), Karolina Minch (Pełnomocniczka Rektora ds. otwartej nauki), Michał Mirowski, Agnieszka Paja, Agnieszka Salwowska i Agnieszka Wróbel. Mamy różne kompetencje i różne doświadczenia, ale łączy nas wspólny cel – wychodzenie naprzeciw potrzebom badaczy i doktorantów UW.
OWN – zapamiętaj ten skrót
Oddział Wspierania Nauki oferuje doradztwo, szkolenia i narzędzia potrzebne w codziennym funkcjonowaniu naukowców. Dla jednych to jeszcze nowa inicjatywa, dla innych – niezbędne wsparcie w poruszaniu się po labiryncie nowoczesnej komunikacji naukowej.
Jeśli jesteś osobą prowadzącą badania – niezależnie od etapu kariery czy pełnionej roli – i chcesz opublikować/udostępnić coś, co zasługuje na rozgłos, zapraszamy do kontaktu.
Nasza wizytówka na stronie BUW dostępna jest pod tym linkiem.
Materiały przygotowane przez nasz zespół można znaleźć na stronie BUW w kafelku „Niezbędnik naukowca”.
Inne materiały, które również polecamy:
Repozytorium Instytucjonalne Uniwersytetu Warszawskiego (ReIn UW)
Pierwsza rocznica uruchomienia Repozytorium Instytucjonalnego UW
Realizacja Polityki otwartej nauki Uniwersytetu Warszawskiego – raport
Oferujemy też szkolenia z Polityki otwartej nauki UW i z zasad deponowania w Repozytorium Instytucjonalnym UW. Tu (link) można znaleźć informacje o tematach i terminach. Mamy nadzieję, że się na nich spotkamy!
Anna Książczak-Gronowska, Oddział Wspierania Nauki
Karolina Minch, Oddział Wspierania Nauki, Pełnomocniczka Rektora UW ds. otwartej nauki