
15–16 czerwca w Ciechanowcu odbyła się już X Międzynarodowa Konferencja Naukowa na temat „Podlasie w działaniach wojennych w Średniowieczu i w czasach Nowożytnych”.

Światowy Dzień Architektury Informacji to jeden dzień w roku, w którym społeczność skupiona wokół zagadnień związanych z projektowaniem przestrzeni informacyjnej spotyka się na globalnej konferencji organizowanej przez wolontariuszy z całego świata, by zachęcać do rozmów na temat architektury informacji. Jak co roku Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu podjął się organizacji edycji dla polskich badaczek i badaczy tego tematu.

Według raportu Study in Poland za 2022 r. zagraniczni studenci stanowili 7,34% ogółu studiujących w Polsce. Na polskich uczelniach w roku akademickim 2021/2022 studiowało 89 420 cudzoziemców (w tym 46 635 na uczelniach publicznych) ze 180 krajów, z czego blisko jedna trzecia (29,5 tysiąca) uczyła się w województwie mazowieckim.

Międzynarodową konferencja „Explicitus est liber – dziedzictwo sztuki drukarskiej do roku 1800”, zorganizowały Biblioteka Naukowa PAU i PAN w Krakowie oraz Archiwum i Biblioteka OO. Karmelitów na Piasku. Jej celem była kompleksowa refleksja nad zagadnieniami związanymi z rozwojem i dziedzictwem sztuki drukarskiej – starych druków, czyli publikacji wydanych do roku 1800, a będących obiektami badań wielu dziedzin.

Nie spodziewałam się, że na szkoleniu Empatyczna biblioteka – miejscem dialogu, rozwoju i wsparcia jako pierwszy cytat pojawią się wersy z Norwida:
I gdy wciąż wszyscy mówią, mało kto się spyta,
Jaki też jest cel-słowa… jak? słowo się czyta
W sobie samym… i dziejów jego promień cały
Rozejrzeć – mało kto jest ciekawy… zuchwały…
Rzecz o wolności słowa

Sam pomysł zdobienia krawędzi kart książki zrodził się znacznie wcześniej – już w średniowieczu malowano brzegi kart, przede wszystkim w celu ozdoby, a czasem również dla zaznaczenia przynależności do czyjegoś księgozbioru (w tym celu malowano lub wyciskano herb bądź inicjały właściciela). Nieco później zaczęto je złocić i puncować a w wieku XVII po raz pierwszy zastosowano tę interesującą technikę, w fachowej literaturze określoną „malowaniem pod złotym brzegiem”.

Wykład wprowadzający w tematykę i zarys głównych tendencji przedstawił prof. Jerzy Kaliszuk, kierownik Pracowni Wiedzy o Dawnej Książce IHN PAN. Głównym wątkiem jego wystąpienia było „życie po życiu” rękopisów, o którym przeważnie decydowała nie ich treść a forma: to głownie te kodeksy, które były wykonane z pergaminu, otrzymywały – od introligatorów! – szansę na przetrwanie jako elementy oprawy. Kart pergaminowych, szczególnie z rękopisów muzycznych, które zazwyczaj miały większy format i jednocześnie szybciej się zużywały w czasie codziennego wykorzystania w kościołach i klasztorach podczas mszy i liturgii godzin, szczególnie chętnie używano jako obłożenia okładzin kodeksów – czy to wykonanych z desek czy z bardziej wiotkich i kruchych materiałów jakim były papier czy tektura.

Temat konferencji „Księgozbiory historyczne mniejszości religijnych i etnicznych” okazał się przysłowiowym „strzałem w dziesiątkę”. Do wygłoszenia referatów zostali bowiem zaproszeni specjaliści zajmujący się problematyką nieobecną lub z różnych przyczyn pomijaną w badaniach proweniencyjnych. Powszechnie wiadomo, że do czasów II wojny światowej tereny ówczesnej Polski były zamieszkiwane przez liczne mniejszości etniczne i religijne.